سکوت اميرمؤمنان (ع)

 

قضيه پشت در ماندن حضرت فاطمه (س) و کشيدن حضرت علي (ع) با طناب براي بيعت چيست؟ ! مگر چنين مسائلي با «لافتي الا علي‏» و غيرت علي (ع) و . . . سازگار است؟ !

درباره رفتار و سيره معصومان (ع) از دو زاويه «پيش نگاه‏» و «پس نگاه‏» مي‏توان به قضاوت نشست .

با نگرش «پيش نگاه‏» امامان - عليهم السلام - معصوم هستند و «قول، فعل و تقرير» آنان، به ويژه در مسائل مرتبط با امامت و هدايت جامعه، از هر گونه خطا و اشتباه مصون است . با پايبندي به اين اصل اساسي بايد به صحت رفتار و سيره امامان (ع) اعتقاد داشته، به مقدار توانايي در پي کشف اسرار و دلايل آن باشيم تا به عنوان الگو در زندگي خود به کار بنديم .

بانگرش «پس نگاه‏» نيز مي‏توان به خردمندي و دورانديشي امامان (ع) در موضع‏گيري‏هاي آنان پي‏برد; زيرا رفتار و موضع‏گيري امامان (ع)، با ملاحظه تاثيرگذاري در طول تاريخ و پيروزي نهايي حق بر باطل، تحقق مي‏يابد; اگر چه در زمان خودشان اين پيروزي اتفاق نيفتد . با اين نگاه، صبر و سکوت امام علي (ع) فريادي رسا بر مظلوميت آن حضرت در طول تاريخ است . سکوت حضرت، زمينه سوء استفاده دشمنان را خشکاند; چنان که ابوسفيان حاضر شده بود با امام علي (ع) بيعت و عليه خلفا اقدام کند; اما امام علي (ع) با آگاهي و دورانديشي دست رد برسينه آن بدخواه مسلمانان زد .

روزي ديگر امام علي (ع) در پاسخ به حضرت فاطمه (س) فرمود: اگر مي‏خواهي نام پدرت (رسول الله (ص)) همچنان باقي بماند، بايد صبر کنيم . براساس روايتي ديگر، امام علي (ع) فرمود: به خدا قسم، اگر خطر نابودي دين و بازگشت کفر و پراکندگي مسلمانان در ميان نبود، اين گونه صبر نمي‏کردم . (1)

اين دو نمونه تاريخي و نمونه‏هاي فراوان ديگر حکايت از آن دارد که حساسيت زمانه اقتضا مي‏کرد، براي حفظ ظاهر اسلام، اهل‏بيت (ع) آن چنان صبر کنند و «خار در چشم و استخوان در گلو» روزگار بگذرانند .

اما نکته مهم آن است که در کنار اين صبر، بايد حق و حقيقت در طول تاريخ آشکار بماند و سياهي ظلم و خيانت‏براي همگان آشکار شود . هنر امام علي (ع) و حضرت فاطمه (س) آن بود که به گونه‏اي رنج را تحمل کردند که روسياهي آن براي ظالمان در طول تاريخ قابل پاک شدن نباشد و وجدان هر انسان منصفي در طول تاريخ به حقانيت اهل‏بيت (ع) گواهي دهد .

به عنوان يک اصل کلي مي‏توان گفت: «هرگاه اظهار حق بامظلوميت همراه باشد، ماندگاري آن بيش‏تر خواهد بود و هر چه مظلوميت‏بيش‏تر باشد، تاثير آن حق در طول تاريخ پررنگ‏تر خواهد بود .» نقطه اوج تقارن «حقانيت و مظلوميت‏» را در زندگاني اهل بيت (ع)، به ويژه حضرت علي (ع) و حضرت فاطمه (س) و امام حسين (ع)، مي‏توان مشاهده کرد . از اين رو، کشاندن امام علي (ع) براي بيعت و محنت‏هاي حضرت فاطمه (س) در اين زمينه از جهت تاريخي و روابط زميني يک «تحميل‏» و ظلم آشکار بود، اما از جهت ملکوتي و آسماني يک «انتخاب‏» به شمار مي‏آمد . به همين جهت، برخي اهل معرفت گفته‏اند: «علي (ع) را نبردند بلکه خودش رفت; اما به گونه‏اي که در طول تاريخ ظلم غاصبان قابل انکار نباشد .»

درباره مظلوميت‏حضرت زهرا (س) و واقعه «پشت در» بايد دانست، مردم صدر اسلام احترام ويژه پيامبر (ص) به حضرت زهرا (س) را آشکارا ديده و شنيده بودند . هنوز احاديثي مانند «فاطمة بضعة مني، من اذاها فقد اذاني; فاطمه پاره تن من است هر کس او را بيازارد مرا آزرده است‏» . (2) به خاطر داشتند . از اين رو، هنگامي که مي‏خواستند امام علي (ع) را به اجبار براي بيعت‏به مسجد ببرند، حضرت فاطمه (س) پشت در آمد تا آنان به احترام حضرت فاطمه (س) شرم کنند و برگردند . اتفاقا کساني که در جلوي جمعيت‏بودند، وقتي دريافتند حضرت فاطمه (س) پشت در است، دست نگاه داشتند و با صداي بلند گفتند فاطمه پشت در است .

اما از آخر جمعيت دستور داده شد: «و ان کانت; اگر چه او (فاطمه) باشد» . آن جا بود که آن واقعه جان سوز اتفاق افتاد و دشمنان غاصب انتقام خودرا از فدايي ولايت گرفتند . (3)

ناگفته نماند دشمنان در ظاهر انتقام گرفتند; اما «کبودي بدن‏» و «سرخي خون‏» مظلومانه حضرت براي هميشه در حافظه تاريخ باقي ماند و حجت‏بر همه حقيقت جويان آشکار شد . با نگاه ملکوتي، اين يک «انتخاب‏» از سوي حضرت زهرا (س) بود تا حقانيت علوي و مظلوميت فاطمي آميخته گردد و آن مشعل نوراني در طول تاريخ افروخته ماند .

 

پي‏نوشت:

منابع مقاله:

مجله پرسمان، شماره 11، آقاي حسينعلي‏پور

1 . بحارالانوار، مجلسي، ج‏32، ص‏61 .

2 . صحيح مسلم، ج‏7، باب فضائل فاطمه بنت النبي (ص) .

3 . الامامة