دوست داشتن علي (ع) در قرآن

 

قرآن سخن پيامبران گذشته را که نقل مي‏کند مي‏گويد همگان گفتند: «ما از مردم مزدي نمي‏خواهيم، تنها اجر ما بر خداست‏» .اما به پيغمبر خاتم خطاب مي‏کند:

قل لا اسالکم عليه اجرا الا المودة في القربي (شوري/23) .

بگو از شما مزدي را درخواست نمي‏کنم مگر دوستي خويشاوندان نزديکم.

اينجا جاي سؤال است که چرا ساير پيامبران هيچ اجري را مطالبه نکردند و نبي اکرم براي رسالتش مطالبه مزد کرد، دوستي خويشاوندان نزديکش را به عنوان پاداش رسالت از مردم خواست؟

قرآن خود به اين سؤال جواب مي‏دهد: ...

قل ما سالتکم من اجر فهو لکم ان اجري الا علي الله (سبا/47.) .بگو مزدي را که درخواست کردم چيزي است که سودش عايد خود شماست.مزد من جز بر خدا نيست.

يعني آنچه را من به عنوان مزد خواستم عايد شما مي‏گردد نه عايد من.اين دوستي کمندي است‏براي تکامل و اصلاح خودتان.اين اسمش مزد است و الا در حقيقت‏خير ديگري است که به شما پيشنهاد مي‏کنم، از اين نظر که اهل البيت و خويشان پيغمبر مردمي هستند که گرد آلودگي نروند و دامني پاک و پاکيزه دارند (حجور طابت و طهرت)، محبت و شيفتگي آنان جز اطاعت از حق و پيروي از فضايل نتيجه‏اي نبخشد و دوستي آنان است که همچون اکسير، قلب ماهيت مي‏کند و کامل ساز است.

مراد از «قربي‏» هر که باشد مسلما از برجسته‏ترين مصاديق آن علي عليه السلام است.فخر رازي مي‏گويد:

«زمخشري در کشاف روايت کرده: «چون اين آيه نازل گشت، گفتند: يا رسول الله! خويشاونداني که بر ما محبتشان واجب است کيانند؟ فرمود: علي و فاطمه و پسران آنان‏» .

از اين روايت ثابت مي‏گردد که اين چهار نفر «قرباي‏» پيغمبرند و بايست از احترام و دوستي مردم برخوردار باشند، و بر اين مطلب از چند جهت مي‏توان استدلال کرد:

1.آيه الا المودة في القربي .

2.بدون شک پيغمبر فاطمه را بسيار دوست مي‏داشت و مي‏فرمود: «فاطمه پاره تن من است.بيازارد مرا هر چه او را بيازارد» و نيز علي و حسنين را دوست مي‏داشت، همچنانکه روايات بسيار و متواتر در اين باب رسيده است.پس دوستي آنان بر همه امت واجب است (2) زيرا قرآن مي‏فرمايد:

«و اتبعوه لعلکم تهتدون‏» ( اعراف/158) از پيغمبر پيروي کنيد، شايد راه يابيد و هدايت‏شويد. و باز مي‏فرمايد: «لقد کان لکم في رسول الله اسوة حسنة‏» (احزاب/21) از براي شماست در فرستاده خدا سرمشقي نيکو. و اينها دلالت مي‏کند که دوستي آل‏محمد - که علي و فاطمه و حسنين هستند - بر همه مسلمين واجب است‏» . (التفسير الکبير فخر رازي، ج‏27/ص‏166، چاپ مصر.

2- محبت پيغمبر نسبت‏به آنان جنبه شخصي ندارد، يعني تنها بدين جهت نيست که مثلا فرزند يا فرزندزاده او هستند، و اگر کسي ديگر هم به جاي آنها مي‏بود پيغمبر آنها را دوست مي‏داشت.پيغمبر از آن جهت آنها را دوست مي‏داشت که آنها فرد نمونه بودند و خدا آنها را دوست مي‏داشت و الا پيغمبر اکرم فرزندان ديگري هم دوست مي‏داشت که آنها فرد نمونه بودند و خدا آنها را دوست مي‏داشت و الا پيغمبر اکرم فرزندان ديگري هم داشت که نه او با آنها به اين شکل محبت داشت و نه امت چنين وظيفه‏اي داشتند.

 

نويسنده: شهيد مرتضي مطهري